Chociaż prezydent Karol Nawrocki po podpisaniu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy skierował ją do oceny następczej Trybunału Konstytucyjnego, nowe przepisy i tak wejdą w życie 8 lipca. Oto najważniejsze zmiany, na które muszą być przygotowani wszyscy pracodawcy.
Do tej pory Państwowa Inspekcja Pracy mogła jedynie wnieść do sądu pracy pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy. Zgodnie z nowelizacją ustawy Okręgowy Inspektor Pracy (OIP) będzie mógł to stwierdzić samodzielnie, określając jednocześnie podstawowe elementy stosunku pracy między pracodawcą a pracownikiem, w tym miejsce wykonywania i wymiar czasu pracy oraz wysokość wynagrodzenia.
Najważniejszą zmianą jest przyznanie Okręgowym Inspektorom Pracy uprawnienia do stwierdzenia decyzją administracyjną istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy zawarta przez strony umowa cywilnoprawna wykazuje cechy umowy o pracy lub gdy pracownik faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem na warunkach określonych w Kodeksie pracy.
Co zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oznaczają dla pracodawców?
Nowe regulacje to dla przedsiębiorców nie tylko ryzyko ingerencji w dotychczasowe modele współpracy, ale przede wszystkim konieczność przygotowania się na dodatkowe obowiązki organizacyjne i kadrowo-płacowe. Choć inspektorzy zachowali możliwość stwierdzenia stosunku pracy, a obecna wersja przepisów ma bardziej wyważony charakter i stanowi kompromis względem pierwotnych założeń, warto pamiętać, że:
– Grzywny za naruszenie przepisów o formie zatrudnienia wzrastają dwukrotnie (teraz wynoszą od 2 000 zł do nawet 60 000 zł).
– Okręgowy Inspektor Pracy nie posiada uprawnienia do natychmiastowego ustalenia stosunku pracy. Decyzja musi zostać poprzedzona wydaniem polecenia usunięcia naruszenia, co umożliwia pracodawcy dobrowolną korektę relacji i uniknięcie sankcji.
– Decyzja OIP wywołuje skutki prawne (w tym obowiązki podatkowe i składkowe) od dnia jej wydania, a nie wstecz. Obowiązek zapłaty składek i podatków wynikających z decyzji zostaje wstrzymany do czasu prawomocnego wyroku sądu lub upływu terminu na odwołanie.
– Przewidziano rok (12 miesięcy) na uregulowanie umów zawartych przed nowelizacją. Dokonanie zmiany w tym terminie wyłącza odpowiedzialność za wykroczenie.
– Przedsiębiorcy uzyskują możliwość oficjalnego zapytania Głównego Inspektora Pracy o ocenę konkretnego modelu współpracy. Niemniej, wydanie interpretacji indywidualnej nie będzie dawało pełnej gwarancji ochrony pracodawcy przed sankcjami prawnymi. Interpretacja będzie wiążąca wyłącznie dla Państwowej Inspekcji Pracy. Co więcej, należy mieć również na uwadze, że pomimo wydania interpretacji indywidualnej, PIP w dalszym ciągu będzie miało możliwość oceny rzeczywistego charakteru współpracy, jeżeli będzie się on różnił od stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji.
– Wyprzedzając ewentualną kontrolę PIP i decyzję ustalającą istnienie stosunku pracy wskazane jest samodzielne sprawdzenie, czy umowy zawarte z pracownikami mają cechy umowy o pracę, takie jak praca pod kierownictwem pracodawcy (element podporządkowania), w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę (w szczególności, jeśli w umowie wskazano stałe godziny i miejsce świadczenia pracy), praca w ramach struktury organizacyjnej pracodawcy w sposób powtarzalny i zorganizowany czy obowiązek osobistego świadczenia pracy – komentuje Tomasz Dzyr, mecenas z Kancelarii Stanek. – Jeżeli powyższe cechy występują, warto zawrzeć z pracownikami nowe umowy tak, by w nowym brzmieniu nie miały one cech umowy o pracę. W przeciwnym wypadku, w razie kontroli PIP, pracodawca naraża się na przymusową konwersję umowy na umowę o pracę i odgórne ukształtowanie jej istotnych elementów przez organ (wynagrodzenie, czas i miejsce pracy) – dodaje.
W przypadku stwierdzenia przez PIP istnienia stosunku pracy, pracodawca będzie zobowiązany do zgłoszenia pracowników do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja inspektora stała się ostateczna. Niedopełnienie tego obowiązku jest zagrożone karą grzywny do 46 000 zł.
Oprac. Zenon Kubiak
Źródło: Praca.pl
Fot. pixabay.com
