Od 1 września br. w jednostkach systemu oświaty objętych rozporządzeniem zaczną obowiązywać nowe wymagania dotyczące żywienia dzieci i młodzieży. Placówki, stołówki oraz obsługujące je firmy cateringowe muszą przygotować jadłospisy, receptury i organizację pracy kuchni do nowych zasad.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r., nazywane rozporządzeniem „sklepikowym”, zastąpi regulację obowiązującą od 2016 r. Przepisy określają zarówno produkty, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży w szkołach, jak i wymagania dotyczące żywienia zbiorowego.
Co zmieni się w szkolnych stołówkach?
Co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu będzie musiała zostać podana potrawa przygotowana na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych. Rozporządzenie przewiduje również co najmniej jedną porcję ryby w tygodniu oraz dwie porcje mięsa przygotowanego z mięsa świeżego.
W dni, w których podawane będą dania mięsne lub rybne, osobom niespożywającym produktów odzwierzęcych należy zapewnić alternatywną potrawę roślinną, w szczególności opartą na nasionach roślin strączkowych. Przepisy nie określają natomiast odrębnego „dnia elastycznego” – wynika on jedynie z układu pozostałych posiłków w pięciodniowym jadłospisie.
– Wdrożenie nowych standardów żywienia to znacznie więcej niż zmiana kilku pozycji w jadłospisie. To proces, który obejmuje planowanie menu, organizację pracy kuchni, zakupy, szkolenie personelu oraz dobrą komunikację z całą społecznością szkolną. Aby nowe przepisy mogły zostać skutecznie wdrożone, placówki potrzebują praktycznych narzędzi i sprawdzonych rozwiązań, które ułatwią przełożenie zapisów rozporządzenia na codzienną pracę. Odpowiednie przygotowanie daje szansę, aby zmiany przebiegły sprawnie i z korzyścią dla dzieci, personelu oraz całej szkoły – mówi Marcin Tischner, Senior Strategic Manager w Fundacji ProVeg.
Zupy na wywarach warzywnych i mniej smażenia
Co najmniej dwa razy w tygodniu zupy mają być przygotowywane na wywarach warzywnych. Zupy, sosy i pozostałe potrawy powinny powstawać z naturalnych składników, bez użycia koncentratów spożywczych, z wyjątkiem koncentratów z naturalnych składników.
Od poniedziałku do piątku będzie można podać nie więcej niż dwie porcje potrawy smażonej. Do smażenia należy używać rafinowanego oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek.
Przy doborze produktów trzeba będzie uwzględniać ich sezonowość, a jeżeli będzie to możliwe, wykorzystywać produkty lokalne lub ekologiczne. Napoje przygotowywane na miejscu będą mogły zawierać nie więcej niż 5 g cukrów dodanych w 250 ml gotowego produktu. Preferowane ma być podawanie wody.
Warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste
W placówkach prowadzących żywienie całodzienne lub podających co najmniej trzy posiłki dziennie warzywa albo owoce muszą znaleźć się w każdym posiłku, przy czym udział warzyw powinien być większy niż owoców.
Śniadanie, obiad i kolacja mają zawierać co najmniej jedną porcję produktów zbożowych, w tym pełnoziarnistych. W przypadku obiadu porcję produktów zbożowych można zastąpić ziemniakami.
W placówkach wydających wyłącznie obiady posiłek jednodaniowy typu drugie danie powinien pokrywać 20% całodziennego zapotrzebowania energetycznego, a obiad dwudaniowy – 30%. Wartości te mają być obliczane w ujęciu dekadowym, zgodnie z aktualnymi normami żywienia i średnioważoną normą dla danej grupy wiekowej.
Napoje roślinne w stołówkach i sklepikach
Rozporządzenie uwzględnia napoje roślinne oraz roślinne alternatywy produktów mlecznych wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12. W żywieniu całodziennym mogą one zastąpić wymagane porcje mleka lub produktów mlecznych.
Produkty sprzedawane w szkolnych sklepikach muszą spełniać określone limity zawartości cukrów, tłuszczu i soli. W przypadku napojów roślinnych oraz roślinnych alternatyw produktów mlecznych stosowanych w żywieniu zbiorowym rozporządzenie wskazuje limit dotyczący zawartości cukrów.
– Wiemy z doświadczenia, że wdrożenie nowych standardów wymaga nie tylko znajomości przepisów, lecz także praktycznych narzędzi, które pomagają planować jadłospisy, organizować pracę kuchni i przygotowywać posiłki zgodne z wymaganiami rozporządzenia. Placówkom przydadzą się sprawdzone receptury, narzędzia do planowania jadłospisów oraz materiały, które pomogą przełożyć przepisy na codzienną pracę kuchni. Naszą intencją jest wspieranie całej społeczności szkolnej, dlatego proponujemy również m.in. webinary dla rodziców oraz materiały komunikacyjne i edukacyjne dla nauczycieli – mówi Katarzyna Płaza, koordynatorka programu „Szkoła na Roślinach”.
źródło: biuro prasowe Fundacja ProVeg
Zdjęcie wykonane podczas warsztatów „Szkoła na Roślinach”. Fot. Bartosz Janiczek (Rekografia)
oprac. H.Handkowska
