Od 1 stycznia 2026 r. do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, wliczane będą nie tylko umowy o pracę, ale także okresy pracy na podstawie umów zlecenia, o dzieło, prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej czy pracy za granicą.
Co więcej, zmiana ta, mająca moc wsteczną, pozwoli wielu osobom na uzyskanie dłuższego urlopu wypoczynkowego (z 20 do 26 dni) oraz wyższych odpraw. Dla restauratorów zatrudniających na podstawie umowy o pracę oznacza to dodatkowe obowiązki administracyjne związane z weryfikacją dokumentacji przedstawianej przez pracowników oraz wyższe koszty zatrudnienia.
Zgodnie z dyrektywą UE o jawności wynagrodzeń pojawi się obowiązek podawania widełek płacowych w ofertach pracy. Brak takiej informacji w ogłoszeniu może oznaczać karę do 30 tys. zł. Pracownicy zyskają dodatkowo prawo do informacji o średnich zarobkach na podobnych stanowiskach w firmie, a wszystkie klauzule poufności dotyczące wynagrodzeń staną się nieważne. Przedsiębiorcy zatrudniającym powyżej 100 pracowników będą dodatkowo zobowiązani do raportowania tzw. luki płacowej.
Z definicji mobbingu zniknie wymóg „długotrwałości”, co ułatwi pracownikom dochodzenie swoich praw w przypadku uporczywego nękania.
Wszystkie staże i praktyki będą musiały być płatne co najmniej w wysokości płacy minimalnej.
Nowe regulacje umożliwią zawieranie umów o pracę w formie elektronicznej, a także prowadzenie pełnej dokumentacji pracowniczej w postaci cyfrowej, co ma uprościć i przyspieszyć procesy kadrowe.
Dodatkowe i wzmocnione kompetencje kontrolne zyska Państwowa Inspekcja Pracy. Reforma ma ograniczyć nadużywanie umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B w sytuacjach noszących znamiona stosunku pracy, a Inspektorzy będą mogli wydawać decyzje administracyjne, które z mocą natychmiastową przekształcą umowę cywilnoprawną (w tym kontrakt B2B) w umowę o pracę.
Będzie to możliwe, jeżeli kontrola wykaże cechy etatu, takie jak podporządkowanie, stałe godziny czy praca w miejscu wyznaczonym przez zleceniodawcę. Dla przedsiębiorców oznacza to natychmiastową konieczność wypłaty wynagrodzenia zgodnego z Kodeksem pracy, prowadzenia ewidencji czasu pracy, odprowadzania pełnych składek ZUS oraz udzielania urlopów.
Możliwa będzie kontrola zdalna, np. przez wideokonferencje czy na podstawie dokumentów przesyłanych elektronicznie. PIP uzyska dostęp do danych ZUS i KAS.
Kary za naruszenia prawa pracy wyniosą nawet 90 tys. zł. Krótszy będzie czas na odwołanie od decyzji inspektora do Głównego Inspektora Pracy i wyniesie tylko 7 dni. Skarga do sądu będzie mogła zostać złożona w ciągu 30 dni. Znacząco wpłynie to na prawo do obrony.
Ryzykiem jest nagły wzrost kosztów zatrudnienia, a także odpowiedzialność karno-skarbowa oraz zwiększone obciążenia administracyjne. Istotne staje się zatem przeprowadzenie na początku roku 2026 audytu wewnętrznego umów cywilnoprawnych pod kątem potencjalnego ryzyka ich przekwalifikowania.
Izabela Wardaszko
Radca prawny
Kancelaria Adwokata i Doradcy Restrukturyzacyjnego Paweł Lewandowski
Oprac. red.
fot. pixabay
